Witraż. Technika artystyczna, polegająca na tworzeniu obrazu z barwnych szkieł, połączonych najczęściej za pomocą listewek ołowianych. Specyfiką witrażu jest to, że obraz widoczny jest w świetle przechodzącym - czyli jeżeli witraż znajduje się pomiędzy oglądającym, a źródłem światła. Na dzieło witrażowe składają się trzy elementy - kolor (użyte szkła), rysunek (kompozycja ołowianych listewek), oraz opracowanie malarskie. To ostatnie stosuje się, by za pomocą farb witrażowych kryjących całkowicie (kontur), czy częściowo (laserunek, patyna) odwzorować detale, czy nadać obrazowi plastyczności. Tak na gładkiej powierzchni szkła barwnego maluje się przedstawienia (np. obrysy postaci) i modeluje się je światłem (np, ciało, fałdy szat). Farby witrażowe są najczęściej czarne lub brunatne, ich funkcją jest ograniczanie ilości światła przechodzącego przez barwne szkło. Farby witrażowe składają sie z mineralnych pigmentów i szkliwa. Po malowaniu szkło jest poddawane wypaleniu - farba łączy się na trwałe ze szkłem. Inną techniką malarską jest stosowanie barwnych emalii, również wypalanych.
Witraż klasyczny - technika wywodzi się ze średniowiecza, kawałki szkła są łączone profilami ołowianymi, spajanymi lutem cynowym.
Witraż typu Tiffany - technika XIX wieczna, kawałki szkła obwiedzione folią miedzianą spaja sie lutem cynowym.
Witraż niemalowany - kompozycja z barwnych, nie malowanych szkieł, spojonych ołowiem lub cyną.
Ciężar 1 mkw typowego witrażu wynosi 8 -10 kg.
Grubość kwaterty witrażowej zależy od sposobu wykończenia krawędzi. Jeżeli kwatera obwiedziona jest listwą ołowianą, grubośc wyniesie 7 mm. Kwatera obwiedziona ceownikiem ze stalowej blachy będzie miała grubość 5 mm.
Wielkość - rozmiar okna witrażowego może być dowolny, jednak własności mechaniczne witrażu sprawiają, że konieczne jest dzielenie powierzchni okna na kwatery, którym można nadać odpowiednią sztywność i którymi da sie operowac podczas montażu. Wielkość poszczególnych kwater nie powinna być większa niż 60 x 80 cm. Jeśli jest potrzeba stosowania większych płaszczyzn, muszą być one dodatkowo wzmacniane, gdyż pola z biegiem czasu, pod własnym ciężarem, wybrzuszają się. Maksymalne stosowane przez nas kwatery witrażowe mają wysokość 1,5 metra i szerokość 1 metra, choć wykonywaliśmy i rozety o średnicy 1,5 metra.
Wzmacnianie - dla nadania im sztywności kwatery witrażowe są kitowane tak, by kit wypełnił wszelkie szczeliny miedzy szkłem a ołowiem. Kwartery witrażowe w wielkich oknach wzmacniane są najczęściej za pomoca "wiatrówek", poziomych metalowych prętów osadzonych końcami w konstruklcji ramy witrażu a związanych z kwaterą za pomocy przylutowanych do niej miedzianych drutów. (Nazwa "wiatrówki" czy "wiatrownice" wywodzi sie z czasów, gdy witraż, stosowany jako pojedyncze przeszklenie okna, stawić musiał opór sile wiatru). Innymi sposobami wzmacniania są: lutowanie stalowego płaskownika do listewek ołowianych, lub stosowanie listew ołowianych ze stalowym rdzeniem. Sufity witrażowe (plafony, świetliki) podwieszane są do konstrukcji znajdującej sie nad nimi.
Sandwicz? Nigdy! Sposobem na zrujnowanie efektu witraża jest umieszczenie go pomiędzy dwoma taflami szkła. Światło odbite od mechanicznie płaskiej tafli zabija subtelności obrazu witrażowego.
Projekt witrażu - taki, jaki jest podstawą akceptacji do realizacji, powstaje na podstawie wcześniejszych ogólnych uzgodnień, najczęściej wykonywany jest w skali 1:10. Poprzedza go etap prac studyjnych, które mogą być na bieżąco konsultowane. W razie potrzeby wykonywana jest symulacja komputerowa. Realizacja dzieła witrażowego w dalszych etapach projektu wymaga wykonania rysunku lini ołowiu w skali 1:1 oraz wyboru barw szkieł, które zostaną użyte w witrażu.
